آشنایی با سرطان‌های سر و گردن از موسسه ملی سرطان امریکا

سرطان های سروگردن ،۴درصد کل سرطان ها را در آمریکا شامل می شوند.
این سرطان ها در مردان دو برابر زنان دیده می شود و بیشتر افراد بالای ۵۰ سال را درگیر می کنند.
شایع ترین فرم های سرطان سروگردن در ایران به ترتیب شیوع ، سرطان حنجره(۳۶٪)،سرطان حلق (۲۸درصد ) و تومورهای بدخیم حفره دهانی(۱۷.۵٪) هستند.

در صورت اعتیاد به الکل و فرآورده‌های تنباکو نظیر سیگار، مصرف آن را به حداقل برسانید.
اجتناب از عفونت دهانی HPV می تواند خطر ابتلا به سرطان های سر و گردن (مرتبط با HPV) را کاهش دهد.
از این رو تزریق واکسن پاپیلوما ویروس انسانی (HPV) با نام تجاری گارداسیل در کاهش ریسک سرطان های حلقی-دهانی موثر است .
راه های انتقال این ویروس بیشتر به صورت رابطه جنسی دهانی و تماس دهان به دهان می باشند.
از نظر غربالگری ،برای سرطان‌های سروگردن آزمایش استاندارد و مشخصی وجود ندارد، با این حال ممکن است برخی از دندانپزشکان در طی معاینات معمول خود ، حفره دهان را جهت بررسی نشانه‌های سرطان سروگردن بررسی کنند.

درمان سرطان سر و گردن می تواند شامل جراحی، پرتودرمانی، شیمی درمانی، ایمونوتراپی یا ترکیبی ازچند درمان باشد براساس عواملی چون محل تومور، مرحله سرطان و میزان پیشرفت آن ، سن و سلامت عمومی فرد ، نوع درمان متفاوت انجام می‌گیرد.

تحقیقات نشان داده است که بیماران مبتلا به تومورهای اوروفارنکس با زمینه قبلی HPV ، نسبت به بیماران بدون سابقهHPV پیش آگهی بسیار بهتر و شانس بیشتری برای درمان کامل دارند.

لازم به ذکر است که هرچه تشخیص زودتر داده شود و درمان در استیج های پایینتری شروع گردد، شانس درمان کامل بیشتر شده و عوارض ناشی از آن نیز کاهش می‌یابد.
دربخش مربوط به سرطان های سروگردن به جزئیات درمان هر قسمت می‌پردازیم:

درمان:
سرطان هیپوفارنکس
سرطان نازوفارنکس
سرطان اوروفارنکس
سرطان حنجره
سرطان لب و حفره دهان
سرطان سنگفرشی متاستاتیک گردن با توموراولیه مخفی
سرطان سینوس های پارانازال وحفره بینی
سرطان غدد بزاقی

• عوارض جراحی:

جراحی جهت درمان سرطان سر و گردن، می تواند بر توانایی بیمار در جویدن، بلع یا صحبت کردن تأثیر بگذارد. همچنین در پی جراحی، ممکن است به علت برجای ماندن اسکار و تورم ناحیه صورت و گردن ، ظاهر بیمار نسبت به قبل کمی متفاوت باشد که معمولا با گذشت زمان تورم و جای زخم بهبود می یابد. با این حال، اگر غدد لنفاوی برداشته شوند، جریان لنفاوی در آن ناحیه‌ ممکن است آهسته‌تر شده و لنف در بافت‌ها تجمع یابد (عارضه‌ای به نام لنفادم) و باعث تورم ثانویه ای شود که گاه می تواند برای مدت طولانی ادامه داشته باشد.

لنفادم سر و گردن ممکن است قابل مشاهده یا داخلی (غیرقابل رویت) باشد. در بیشتر موارد، در صورت درمان سریع، می توان آن را بهبود یا کاهش داد. بیماران مبتلا به لنف ادم درمان نشده، بیشتر در ریسک عوارضی مانند سلولیت یا عفونت بافت ها می باشند. سلولیت درمان نشده اگر شدید باشد، می تواند منجر به مشکلات بیشتر در بلع یا تنفس شود.

پس از لارنگکتومی (جراحی برای برداشتن حنجره) یا سایر جراحی‌ها در گردن، احتمال دارد در پی آسیب یا قطع شدگی اعصاب، قسمت‌هایی از سروگردن بی‌حس شوند.اگر غدد لنفاوی گردن برداشته شوند، شانه و گردن ممکن است ضعیف و سفت شوند.

• عوارض پرتودرمانی:

بیمارانی که جهت درمان تومور های سر و گردن، پرتو دریافت می کنند، امکان دارد در حین درمان و مدت کوتاهی پس از آن، با عوارضی از جمله قرمزی، تحریک و زخم و خشکی دهان ، افزایش غلظت بزاق ،دشواری در بلع ، حالت تهوع ،دردگوش ،کاهش اشتها و سوءتغذیه در اثر کاهش حس چشایی مواجه شوند.
بیماران ممکن است متوجه تغییرات پوست صورت نظیر تورم یا افتادگی پوست در زیر چانه شوند.
به درجاتی سفتی در فک ممکن است دیده شود به طوری که بیماران نتوانند دهان خود را به اندازه قبل باز کنند.

در بسیاری از بیماران با گذشت زمان شدت عوارض جانبی ناشی از درمان جراحی و یا پرتو درمانی ،کاهش یافته یا کاملا برطرف شده است؛ اما در برخی، این عوارض مدت زمان بیشتری حضور داشته و بیماران از اختلال در بلع، اختلال گفتار و تغییرات پوستی رنج می برند.

بیماران باید هر گونه عارضه جانبی را به پزشک یا پرستار خود گزارش دهند و در مورد نحوه برخورد با آنها صحبت کنند.

هدف اصلی درمان سرطان سر و گردن ، کنترل این بیماری است. همچنین حفظ عملکرد نواحی آسیب دیده و توانمند شدن بیماردر انجام فعالیت های روزمره خود، از سایر اهداف درمانی می‌باشد. توانبخشی بخش بسیار مهمی از این فرآیند است. اهداف توانبخشی به نوع بیماری و درمانی که بیمار دریافت کرده است بستگی دارد.
بسته به محل سرطان و نوع درمان، توانبخشی ممکن است شامل فیزیوتراپی، مشاوره غذایی، گفتار درمانی و یا یادگیری نحوه مراقبت از استوما باشد.استوما سوراخی در مجرای نای است که بیمار پس از عمل جراحی لارنگکتومی( جراحی جهت برداشتن حنجره) از طریق آن نفس می کشد.
افراد مبتلا به سرطان حفره دهان، گاها ممکن است به جراحی پلاستیک و ترمیمی جهت بازسازی استخوان ها یا بافت های آسیب دیده نیاز داشته باشند. با این حال، جراحی ترمیمی در مواردی که منجر به آسیب بافت باقیمانده (بعد از جراحی اصلی یا پرتودرمانی) می‌شود، قابل انجام نخواهد بود؛ دراین شرایط متخصص پروتز جهت بازسازی صورت،تسهیل بلع و گفتار به ساخت یک پروتز (یک سازه مصنوعی برای دندان ویا سایر نواحی صورت) اقدام می‌کند.
گفتار درمانی برای بیماران با اختلال گفتاری بعد از درمان، انجام می‌پذیرد.اغلب، یک آسیب شناس گفتار-زبان جهت برنامه ریزی برای درمان مورد نیاز و آموزش تمرینات گفتاری یا روش های دیگر ، بیمار را در بیمارستان ویزیت می کند. گفتار درمانی معمولا بعد از بستری و بازگشت بیمار به خانه ادامه می یابد.
بعد از درمان سرطان سر و گردن، غذاخوردن ممکن است دشوار باشد. برخی از بیماران پس از جراحی، مواد غذایی مورد نیاز را به صورت وریدی دریافت می کنند یا به لوله تغذیه نیاز دارند تا زمانی که توانایی غذا خوردن از طریق دهان را به دست آورند.لوله تغذیه، یک لوله پلاستیکی انعطاف پذیر است که از طریق بینی یا مستقیما از طریق ایجاد برش در شکم، وارد معده می شود. معمولا پزشک یا پرستاردررابطه با نحوه بلع بعد از جراحی ، بیماران را راهنمایی می‌کنند.

پیگیری های منظم پس از درمان سرطان سر و گردن جهت اطمینان از عدم بازگشت سرطان و عدم ایجاد سرطان جدید، بسیار مهم است. سرطان های سر و گردن غیرمرتبط با HPV،احتمال عود بالایی دارند.بسته به نوع سرطان، معاینات پزشکی می تواند شامل معاینه استوما( در صورت وجود )، معاینه دهان، گردن و گلو باشد. معاینات منظم دندانپزشکی نیز ممکن است ضروری باشد.
هرچند وقت یکبار، پزشک ممکن است معاینه فیزیکی کامل، آزمایش خون، اشعه ایکس،CT اسکن،MRIرا بسته به نیاز انجام دهد. معاینه تیروئید و غده هیپوفیز، به خصوص اگر سر یا گردن تحت درمان با اشعه قرار گرفته باشد؛ توصیه به ترک سیگاراز سایر اقدامات پزشک است. تحقیقات نشان داده است که کشیدن سیگار توسط بیمار مبتلا به سرطان سر و گردن ممکن است اثربخشی درمان را کاهش دهد و شانس ابتلا به سرطان راجعه را افزایش دهد.

افرادی که برای سرطان سر و گردن تحت درمان قرار گرفته اند، شانس بیشتری برای ابتلا به سرطان راجعه، در سر، گردن، مری، یا ریه را دارند. احتمال عود مجدد تومور بسته به محل سرطان اصلی (اولیه) متفاوت است، اما در افرادی که تنباکو و یا الکل مصرف می کنند، شانس ابتلا به آن بیشتر است.به همین علت ، پزشکان توصیه زیادی به ترک سیگار در بیماران مصرف کننده دارند.